Wat kan AI in de zorg doen?
AI kan in de zorg ondersteunen bij administratief en organisatorisch werk waar geen klinische beoordeling bij komt kijken. Voorbeelden zijn algemene patiëntinformatie herschrijven in eenvoudige taal, interne documenten samenvatten en praktische vragen over de praktijk beantwoorden.
Dit artikel gaat alleen over die administratieve en ondersteunende toepassingen. AI voor diagnostiek, triage en behandeling valt buiten dit artikel. Voor zulke toepassingen gelden aparte regels voor medische hulpmiddelen.
Het artikel beschrijft mogelijkheden en verwijst naar wat toezichthouders hebben gepubliceerd, met als peildatum oktober 2026. Het is algemene informatie. Medisch of juridisch advies geeft dit artikel niet. Leg je eigen situatie voor aan je functionaris gegevensbescherming of een jurist.
Welke administratieve taken in de zorg lenen zich voor AI?
Taken waarbij geen patiëntgegevens nodig zijn lenen zich het best voor een eerste stap met AI. Bij taken met patiëntgegevens komen er extra vragen bij over privacy, beveiliging en regelgeving.
| Taak | Wat de AI doet | Welke gegevens nodig zijn | Waar de mens controleert |
|---|---|---|---|
| Patiëntinformatie herschrijven | Zet een bestaande folder of webtekst om naar eenvoudige taal | De bestaande tekst | Een zorgverlener controleert de inhoud |
| Interne documenten samenvatten | Vat een protocol of beleidsstuk samen voor het team | Het document zelf | De eigenaar van het document leest na |
| Teksten voor de organisatie | Schrijft een concept voor een vacature of interne nieuwsbrief | Functie-eisen, onderwerp, toon | De afzender doet de eindredactie |
| Praktische vragen | Beantwoordt vragen over openingstijden, route en procedures | De informatie op je website | Het team bepaalt welke vragen worden doorgezet |
Taken zonder patiëntgegevens
Een folder over een onderzoek, de uitleg op je website over het aanvragen van een herhaalrecept, een intern protocol: dit zijn teksten zonder gegevens van een individuele patiënt. Een AI-assistent zoals ChatGPT of Claude kan zulke teksten herschrijven, inkorten, vertalen of samenvatten.
De inhoud blijft de verantwoordelijkheid van de zorgverlener of de organisatie. Een AI-model kan een zin toevoegen of weglaten waardoor de betekenis verandert. Laat daarom elke tekst die naar patiënten gaat nalezen door iemand met inhoudelijke kennis.
Praktische vragen van patiënten
Veel vragen aan een praktijk zijn praktisch: wanneer het spreekuur is, waar je kunt parkeren, wat je meeneemt naar een afspraak. Een AI agent, een digitale medewerker die antwoordt op basis van informatie die jij aanlevert, kan zulke vragen beantwoorden. Wat dat is lees je in wat is een AI agent.
De grens ligt bij vragen over klachten, medicatie en behandeling. Die horen bij een zorgverlener. Richt een agent zo in dat hij zulke vragen altijd doorzet naar de praktijk, en bespreek vooraf welke gegevens van patiënten daarbij worden verwerkt.
Taken met patiëntgegevens
De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) noemt als voorbeelden van generatieve AI in de zorg samenvattingen van een patiëntendossier en gespreksverslagen van een consult tussen arts en patiënt. Bij zulke toepassingen verwerkt de AI gezondheidsgegevens.
Of en hoe je zo'n toepassing invoert is een besluit voor de zorgaanbieder, samen met de functionaris gegevensbescherming en de leverancier. De volgende paragraaf beschrijft wat toezichthouders daarover hebben gepubliceerd.
Waarom vraagt AI in de zorg extra zorgvuldigheid?
AI in de zorg vraagt extra zorgvuldigheid omdat gezondheidsgegevens extra beschermd zijn en omdat fouten in de uitvoer gevolgen kunnen hebben voor patiënten.
Gezondheidsgegevens zijn bijzondere persoonsgegevens. Dat staat in artikel 9 van de AVG. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) omschrijft ze als heel privacygevoelig en extra beschermd.
De AP meldde een datalek bij een huisartsenpraktijk. Op 6 augustus 2024 schreef de AP dat een medewerker van een huisartsenpraktijk tegen de afspraken in medische gegevens van patiënten in een AI-chatbot had ingevoerd. Volgens de AP slaan de meeste bedrijven achter chatbots de ingevoerde gegevens op. De toezichthouder adviseert organisaties duidelijke afspraken te maken over welke gegevens medewerkers wel en niet mogen invoeren. Het bericht staat op de website van de Autoriteit Persoonsgegevens.
De IGJ roept op tot zorgvuldigheid. Op 10 februari 2025 riep de IGJ zorgaanbieders op zorgvuldig om te gaan met de invoering van generatieve AI. Volgens de inspectie kunnen deze modellen onjuiste of onvolledige informatie produceren, met als mogelijke gevolgen medicatiefouten of een onjuiste beoordeling van een patiënt. Het nieuwsbericht staat op de website van de IGJ.
Een AI-toepassing kan een medisch hulpmiddel zijn. De IGJ noemt als voorbeeld een AI-programma dat helpt bij het stellen van diagnoses of ondersteunt bij een behandeling. Zulke toepassingen moeten volgens de inspectie voldoen aan de regelgeving voor medische hulpmiddelen (MDR).
De EU AI Act stelt eigen eisen. De Europese AI-verordening kent strengere regels voor hoog-risico AI. Welke toepassingen daaronder vallen en vanaf wanneer de regels gelden, lees je in onze uitleg van de EU AI Act.
Welke vragen stel je voordat je AI invoert in je praktijk?
De IGJ adviseert zorgaanbieders alert te zijn bij aanschaf, implementatie en gebruik van generatieve AI. De inspectie noemt vier punten: het doel van de toepassing vaststellen, bepalen welke data nodig zijn en die valideren, resultaten controleren en risico's beoordelen.
Deze vragen helpen om dat gesprek te voeren met je team en je leverancier:
- Wat is het doel van de toepassing, en is dat doel administratief of medisch?
- Welke gegevens gaan erin, en zitten daar gegevens van patiënten bij?
- Wie controleert de uitvoer voordat iemand ermee werkt?
- Waar worden de gegevens opgeslagen en wie heeft toegang?
- Is er een verwerkersovereenkomst met de aanbieder?
- Hoe sluit de toepassing aan bij NEN 7510, de norm voor informatiebeveiliging in de zorg?
- Welke afspraken gelden voor medewerkers die zelf een AI-assistent gebruiken?
Wat de AVG in het algemeen van je vraagt bij AI lees je in AVG-proof AI gebruiken.
Hoe begin je met AI zonder patiëntgegevens?
Je begint met een taak waarbij geen gegevens van patiënten nodig zijn en legt eerst de afspraken met je team vast.
Stap 1: maak afspraken. Leg vast welke AI-tools medewerkers mogen gebruiken en dat er geen patiëntgegevens in gaan.
Stap 2: kies één taak. Bijvoorbeeld een folder herschrijven in eenvoudige taal of een beleidsstuk samenvatten.
Stap 3: laat de uitvoer nalezen. Iemand met inhoudelijke kennis controleert elke tekst.
Stap 4: evalueer. Bespreek na een maand wat het oplevert en waar het misging.
Nog weinig ervaring met AI-assistenten? Begin dan bij AI voor beginners.
Veelgestelde vragen
Waarvoor kun je AI in de zorg gebruiken? Dit artikel beschrijft administratieve en ondersteunende taken, zoals algemene patiëntinformatie herschrijven, interne documenten samenvatten en praktische vragen beantwoorden. Toepassingen voor diagnostiek en behandeling vallen onder aparte regels voor medische hulpmiddelen.
Zijn gezondheidsgegevens bijzondere persoonsgegevens? Ja. Artikel 9 van de AVG rekent gegevens over gezondheid tot de bijzondere categorieën van persoonsgegevens. De Autoriteit Persoonsgegevens omschrijft ze als heel privacygevoelig en extra beschermd.
Wat zegt de IGJ over generatieve AI in de zorg? De IGJ riep zorgaanbieders op 10 februari 2025 op zorgvuldig om te gaan met de invoering van generatieve AI. De inspectie adviseert het doel vast te stellen, data te valideren, resultaten te controleren en risico's te beoordelen.
Is een AI-toepassing een medisch hulpmiddel? Dat kan. Volgens de IGJ kan een AI-toepassing een medisch hulpmiddel zijn, bijvoorbeeld een programma dat helpt bij het stellen van diagnoses. Zo'n toepassing moet voldoen aan de regelgeving voor medische hulpmiddelen (MDR).
Wat ging er mis bij de huisartsenpraktijk die de AP noemt? Een medewerker voerde tegen de afspraken in medische gegevens van patiënten in een AI-chatbot in. De Autoriteit Persoonsgegevens meldde dit datalek op 6 augustus 2024 en adviseert organisaties duidelijke afspraken te maken.
Verder met AI in je organisatie
Leer verantwoord met AI werken in een 1-op-1 AI training, of plan een vrijblijvend gesprek over de administratieve taken in jouw praktijk of instelling.
