Wat kan AI voor het onderwijs doen?
AI neemt in het onderwijs voorbereidend en administratief werk over: praktische vragen van ouders en studenten beantwoorden, lesmateriaal en oefenvragen maken, eerste feedback op schrijfopdrachten geven en roosterwijzigingen voorbereiden. Lesgeven, beoordelen en begeleiden blijven bij de docent.
Naast de lessen bestaat het werk van een docent uit voorbereiding, nakijken, overleg, oudercontact en administratie. Een deel daarvan volgt vaste stappen en gebruikt informatie die de school al heeft, zoals de jaarkalender, de boekenlijst en de studiewijzer.
Je kunt dat werk op twee manieren met AI aanpakken. Docenten gebruiken zelf een AI-assistent zoals ChatGPT of Claude bij hun voorbereiding. Of de school laat een AI agent inrichten: een digitale medewerker die is gekoppeld aan schoolinformatie en vragen zelfstandig beantwoordt. Wat dat is lees je in wat is een AI agent.
Voor scholen heeft AI Agent B.V. daarnaast een eigen platform: Mentris, verantwoord AI voor onderwijs. Het team werkt in één AI-omgeving van de school, met een kennisbank op de eigen schooldocumenten. Een persoonsgegevens-filter maskeert e-mailadressen, telefoonnummers en BSN's voordat een bericht de school verlaat. Mentris is er voor PO, VO en MBO en kost vanaf €149 per school per maand (peildatum oktober 2026).
Welke taken neemt AI over in het onderwijs?
AI neemt vier soorten taken over: praktische vragen, lesmateriaal en oefenvragen, eerste feedback op schrijfwerk en ondersteuning bij het rooster.
Praktische vragen van ouders en studenten
"Wanneer is de ouderavond?" "Hoe meld ik mijn kind ziek?" "Welke boeken zijn nodig voor 3 havo?" Een AI agent beantwoordt deze vragen met de informatie die de school aanlevert: de jaarkalender, de boekenlijst, het verzuimprotocol en de schoolgids.
Nodig: openbare schoolinformatie. Persoonsgegevens van leerlingen zijn hiervoor overbodig. Controle door een mens: vragen over een individuele leerling, zoals cijfers, gedrag of zorg, zet de agent door naar de mentor of vakdocent.
Lesmateriaal en oefenvragen maken
De docent geeft de lesstof, het niveau en het soort vragen op. AI maakt daarmee oefenvragen, een samenvatting van een hoofdstuk, een oefentoets met verschillende vraagtypen of uitleg bij een fout antwoord.
Nodig: de lesstof en de leerdoelen. Controle door een mens: de docent controleert de inhoud op fouten en op aansluiting bij de methode. Een taalmodel kan een feit of een berekening verkeerd hebben.
Eerste feedback op schrijfopdrachten
AI geeft een eerste reactie op spelling, opbouw en argumentatie van een tekst, aan de hand van de criteria die de docent opgeeft. De leerling gebruikt die reactie om zijn tekst te verbeteren voordat hij hem inlevert.
Nodig: de opdracht, de beoordelingscriteria en de tekst, zonder naam van de leerling. Controle door een mens: de docent beoordeelt het werk en bepaalt het cijfer. Een AI-systeem dat bedoeld is om leerresultaten te beoordelen valt onder de hoog-risico regels van de EU AI Act, zie verderop.
Rooster en vervanging voorbereiden
Bij een zieke docent of een uitgevallen lokaal zet een AI agent de mogelijke oplossingen op een rij, op basis van beschikbaarheid en bevoegdheid. Hij meldt dubbele boekingen en stelt een conceptbericht op voor de klassen die het raakt.
Nodig: het rooster en de beschikbaarheid van docenten uit je roostersysteem. Controle door een mens: de roostermaker kiest de oplossing en verstuurt het bericht.
Wat kun je vandaag zelf doen met ChatGPT of Claude?
Met een abonnement op ChatGPT of Claude doe je als docent vandaag vier taken zelf sneller:
- Oefenvragen en oefentoetsen maken bij je eigen lesstof
- Een tekst herschrijven op een ander leesniveau
- Een ouderbrief of nieuwsbericht opstellen op basis van je aantekeningen
- Een lesopzet uitwerken bij een leerdoel
Kennisnet adviseert scholen om de invoer van persoonsgegevens en vertrouwelijke informatie te vermijden en waar mogelijk anonieme of fictieve gegevens te gebruiken. Voer dus geen namen, cijfers of zorginformatie van leerlingen in. Kijk ook welke afspraken je school of bestuur over AI heeft gemaakt. Wie nog nooit met AI heeft gewerkt, begint bij AI voor beginners.
Welke regels gelden voor AI in het onderwijs?
Voor AI in het onderwijs gelden de AVG en de EU AI Act. Dit is een beschrijving van wat die regels vragen, met als peildatum oktober 2026. Leg je eigen situatie voor aan de functionaris gegevensbescherming van je school of bestuur.
AVG en leerlinggegevens. Scholen verwerken gegevens van minderjarigen. Kennisnet adviseert een DPIA uit te voeren als een AI-toepassing persoonsgegevens verwerkt en alleen AI-diensten te gebruiken waarmee afspraken over de verwerking van persoonsgegevens zijn vastgelegd. Meer over die afspraken lees je in AVG-proof AI gebruiken.
Hoog-risico toepassingen. Bijlage III van de EU AI Act noemt vier toepassingen in het onderwijs als hoog-risico: AI die beslist over toelating of plaatsing, AI die leerresultaten beoordeelt, AI die bepaalt welk onderwijsniveau iemand kan volgen en AI die toezicht houdt op verboden gedrag tijdens toetsen. Sinds de wijziging van juli 2026 gelden die regels vanaf 2 december 2027 (bron: Europese Commissie). Ze vragen onder meer om menselijk toezicht.
Verboden toepassing. AI die emoties van mensen afleidt in een onderwijsinstelling is sinds 2 februari 2025 verboden, met een uitzondering voor medische en veiligheidsredenen.
Transparantie en AI-geletterdheid. Sinds 2 augustus 2026 moeten mensen weten dat ze met een AI-systeem communiceren. Een AI agent die oudervragen beantwoordt meldt dat dus in het eerste bericht. Artikel 4 van de AI Act vraagt daarnaast dat organisaties maatregelen nemen om de AI-geletterdheid van hun medewerkers te ontwikkelen. De data en plichten staan in de EU AI Act uitleg.
| Toepassing | Persoonsgegevens nodig? | Aandachtspunt |
|---|---|---|
| Praktische vragen beantwoorden | Nee | Vermeld dat het een AI-systeem is |
| Oefenvragen en lesmateriaal maken | Nee | De docent controleert de inhoud |
| Eerste feedback op schrijfwerk | Te vermijden door de naam weg te laten | De docent bepaalt het cijfer |
| Rooster en vervanging | Ja, van medewerkers | Verwerkersovereenkomst |
| Toetsen beoordelen | Ja | Hoog-risico onder de AI Act |
| Toelating en plaatsing | Ja | Hoog-risico onder de AI Act |
Waar begin je per onderwijsniveau?
Het startpunt verschilt per onderwijsniveau, omdat het soort vragen en de zelfstandigheid van leerlingen verschillen.
Basisonderwijs. De leerkracht doet het lesgeven, het oudercontact en de rapportage zelf. Een AI agent die ouders informeert over praktische zaken zoals vakanties, het schoolreisje en gymtijden is hier een logisch begin.
Voortgezet onderwijs. Meer leerlingen en vakken betekent meer vragen over roosters, toetsweken en boekenlijsten. Begin met die praktische vragen en voeg daarna oefenvragen per vak toe.
Mbo en hbo. Studenten hebben vragen over stages, inschrijving en regelingen. Een AI agent beantwoordt die met de onderwijs- en examenregeling en de studiegids als bron.
Universiteit. Bij grote vakken beantwoordt een AI agent vragen over de stof op basis van het materiaal dat de docent heeft geselecteerd, en verwijst hij studenten naar de juiste bron.
Veelgestelde vragen
Mag een docent AI gebruiken om toetsen na te kijken? AI die bedoeld is om leerresultaten te beoordelen staat in de EU AI Act als hoog-risico; die regels gelden vanaf 2 december 2027 en vragen onder meer menselijk toezicht. Gebruik AI voor een eerste reactie op een tekst en laat de docent het cijfer bepalen.
Mag je leerlinggegevens invoeren in ChatGPT of Claude? Kennisnet adviseert scholen de invoer van persoonsgegevens en vertrouwelijke informatie te vermijden en waar mogelijk anonieme of fictieve gegevens te gebruiken. Gebruik alleen AI-diensten waarmee je school afspraken over de verwerking van persoonsgegevens heeft vastgelegd.
Valt AI in het onderwijs onder de EU AI Act? Ja. AI voor toelating, beoordeling van leerresultaten, niveaubepaling en toezicht bij toetsen is hoog-risico, met regels vanaf 2 december 2027. Emotieherkenning in onderwijsinstellingen is sinds 2 februari 2025 verboden.
Vervangt AI de docent? Nee. AI maakt concepten voor lesmateriaal, oefenvragen en berichten, en beantwoordt praktische vragen. Lesgeven, begeleiden en beoordelen doet de docent.
Wat kost AI voor een school of docent? Een 1-op-1 AI training kost vanaf €449 ex btw. De implementatie van een AI agent start vanaf €1.495 eenmalig, op factuur (stand oktober 2026). Lees meer over wat een AI agent kost.
AI inzetten in jouw organisatie?
Benieuwd wat een digitale medewerker concreet voor het onderwijs kan doen? Bekijk onze AI agent voor het onderwijs of lees wat een AI agent kost. Liever eerst je team AI-vaardig maken? Dat kan met 1-op-1 AI training. Of plan direct een vrijblijvend gesprek.
